«Επίστρατοι», ένα «τέκνον» του Εθνικού Διχασμού που διχάζει

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Φέτος, στις 5 Ιουνίου 2016, συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την ίδρυση των «Επιστράτων»

Η Ελλάδα, μετά τους νικηφόρους Βαλκανικούς πολέμους και τους προσωπικούς θριάμβους των Βενιζέλου-Βασιλέως Κωνσταντίνου, φτάνει στην εποχή του Εθνικού Διχασμού του 1914-1917 και η χώρα χωρίζεται για άλλη μια φορά στα δύο. Το 1916, μάλιστα, ο Εθνικός Διχασμός θα φτάσει στο αποκορύφωμά του το 1916 με τα «Νοεμβριανά». Μεγάλη συμμετοχή στα Νοεμβριανά, θα έχουν οι «Επίστρατοι», μια οργάνωση βαθιά αντί-Βενιζελική και φιλό-Βασιλική.

Ο επίσημος τίτλος των Επιστράτων ήταν «Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εφέδρων» (Π.Σ.Ε.) και ιδρύθηκε επίσημα στις 5 Ιουνίου του 1916, καθώς τότε ψηφίστηκε το καταστατικό του Συνδέσμου. Παρότι, σύμφωνα με το καταστατικό του, σκοπός της ιδρύσεως του ήταν η πρόνοια για τους εφέδρους και τις οικογένειές τους, στην πραγματικότητα αιτία της δημιουργίας τους ήταν, έναν μήνα πριν, η επιβολή από την Entente στον Βασιλέα Κωνσταντίνο για γενική αποστράτευση πολλών φιλοβασιλικών αξιωματικών. Οι αξιωματικοί αυτοί ήταν σχεδόν όλοι μάχιμοι και είχαν συμμετάσχει λίγο νωρίτερα στους Βαλκανικούς πολέμους. Έτσι, με την κίνησή τους αυτή, οι «σύμμαχοι» αποστερούσαν από την χώρα σημαντικό έμψυχο υλικό που θα μπορούσε να βοηθήσει την χώρα σε περίπτωση συμμετοχής της στον Α᾽ παγκόσμιο πόλεμο. Όπως ήταν φυσικό, η παρέμβαση αυτή σήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Όμως η παρέμβαση αυτή δεν μπορεί να συγκριθεί με την παρέμβαση στην οποία θα προχωρήσουν οι «σύμμαχοι» λίγους μήνες μετά...

Αν κάποιος προσβάλλει τις εθνικές καταστροφές του Ελληνισμού, είναι η ύπαρξη ακόμη αριστεράς και δεξιάς

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

   Για άλλη μια φορά σε αυτόν τον τόπο, μια εθνική καταστροφή του νεότερου Ελληνισμού γίνεται αντικείμενο εκμεταλλεύσεως από πολιτικούς φορείς και κόμματα. Δεξιά και αριστερά κάνουν διαγωνισμό επιστημοσύνης και πατριωτισμού, ποιος την έχει μεγαλύτερη (την ευαισθησία...), και ποιός είναι προδότης και ποιός υπερπατριώτης.

   Προσωπικά πιστεύω ότι σε αυτήν την περίπτωση ταιριάζει γάντι η λαϊκή παροιμία «είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα». Στοιχείο της αριστεράς ήταν πάντοτε το να προσβάλλει εθνικές καταστροφές και να αλλοιώνει το νόημα τους. Η δεξία από την άλλη, ήταν πάντοτε αυτή που τις δημιουργούσε.

Η ανάδυση του κοσμικού κράτους

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, από τον ύστερο Μεσαίωνα η γεωπολιτική  κατάσταση της δυτικής Ευρώπης διαμορφώνεται χωρίς τα ενιαία πολιτικά μορφώματα και τη χωροδεσποτεία των προηγούμενων αιώνων. Αναδύεται η έννοια του έθνους³⁷ επιτυγχάνοντας την κοινωνική συνοχή χωρίς την ιεροκρατική αντίληψη της ενιαίας χριστιανικής κοινότητας.  Ο κάτοικος μιας περιοχής γίνεται πολίτης μιας πολιτειακής οντότητας με δικαιώματα και υποχρεώσεις στο πλαίσιο μιας έννομης δικαιϊκής τάξης χωρίς τους δεσμούς προσωπικής υποτέλειας και άμεσης υπαγωγής σε γενεαλογικούς προσδιορισμούς.

Η διακυβέρνηση των κοσμικών αρχών στηρίχτηκε στη βάση ύπαρξης σταθερών αρχών φυσικού δικαίου. Η έμφαση στη φύση του ανθρώπου ως πολιτικού όντος με αρχαιοελληνικά αριστοτελικά ερείσματα στηριζόταν στο φυσικό υπόδειγμα το οποίο δεν υπαγόταν κατ’ ανάγκη στη θεία βούληση. Η αποφυγή της σύνδεσης της φυσικής πραγματικότητας στη θεία δημιουργία ήταν πλέον μη συμβατή με τις διδαχές της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Η ανάπτυξη και λογική επεξεργασία της έννοιας του κοσμικού κράτους ήταν απόρροια της εγγενούς πολιτικής φύσης των ανθρώπων.  Το δημόσιο και ιδιωτικό δίκαιο κατά τα πρότυπα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας πρόσφεραν μια λογικά αρθρωμένη διατύπωση των ζητημάτων της πολιτικής διάστασης του ανθρώπινου βίου.

Ο ΗΓΕΜΩΝ

«Ἄρχοντος ἀρετήν…

τό ἐκ φαύλης σπουδαίαν (πόλιν) παρασκευάσαι».

Μέσα στήν πολιτική ὁμίχλη πού βαραίνει τόν ἑλληνικό οὐρανό καί δημιουργεῖ κλίμα ἀβεβαιότητας και ἀπαισιοδοξίας, ἡ καρδιά καί ἡ σκέψη ἀναζητᾶ φωτεινές ἀκτίνες ἀλήθειας καί ἐλπίδας μέσα στήν Ἱερή μας Παράδοση, μέσα στόν ἁγιοπατερικό λόγο.

Τό ἡγεμονικό πνεῦμα τοῦ Μεγάλου Φωτίου (810-893μ.Χ.), οἰκουμενικοῦ διδασκάλου καί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως – ἡ ἱερή του μνήμη τιμᾶται στίς 6 Φεβρουαρίου – διαβλέπει πώς ἡ ἄσκηση τῆς ἐξουσίας εἶναι ἀποτελεσματική καί σωτήρια μόνο ὅταν εἶναι ἐνάρετη.

Ἡ Πατριαρχεία του συνδέεται μέ τόν ἐκχριστιανισμό τῶν Σλάβων. Καρπός αὐτοῦ τοῦ ἔργου ἦταν ἡ βάπτιση τοῦ ἡγεμόνα τῆς Βουλγαρίας Βόρι, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τό χριστιανικό ὄνομα Μιχαήλ. Σ’ αὐτόν πού ἀποκαλεῖ «εὐγενές και γνήσιο γέννημα τῶν πνευματικῶν του ὠδίνων» ἀπευθύνει, μέ ἰδιαίτερη πατρική ἀγάπη, ὁ Πατριάρχης Φώτιος, παραινετική ἐπιστολή γιά τήν ἄσκηση θεοφιλοῦς καί ἐπιτυχημένης ἡγεμονίας.