Στο σπίτι του Κωστή Παπαγιώργη
στο Χαλάνδρι μια «πρόσκληση σε γεύμα» δεν θα μπορούσε παρά να είναι
απέριττη, λιτή, με φρούτα εποχής, στο κλίμα του κυρ-Αλέξανδρου, όπως
αποκαλεί ο ίδιος τον Παπαδιαμάντη. Αφορμή γι’ αυτή τη συνάντηση, η
κυκλοφορία του νέου βιβλίου του, Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ. Ο Κωστής Παπαγιώργης μάς «τράβηξε» κατευθείαν στον μαγικό κόσμο της εποχής, που διαμόρφωσε το έργο του Παπαδιαμάντη.
–
Πρέπει να σκεφτείς ότι η επανάσταση ξεκίνησε από έξω, από τους Έλληνες
του εξωτερικού απ’ τις παραδουνάβιες περιοχές και από έναν αξιωματικό
του τσάρου, τον Υψηλάντη. Συνεχίστηκε από τους Έλληνες και τελείωσε από
τους ξένους, δηλαόή ήταν μια επανάσταση που κανείς δεν κατάλαβε πώς
έγινε.
– Υπήρχε κάποιος πολιτικός λόγος για τον οποίο μια μερίδα Ελλήνων αρνούνταν το ρόλο της επανάστασης;
–
Υπήρχε ένας ισχυρότατος λόγος. Ο πατριάρχης ήταν ανώτατος αξιωματούχος
της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και είχε την απόλυτη ευθύνη για το
χριστιανικό βιλαέτι που περιελάμβανε Έλληνες, Αρμένηδες, Σέρβους,
Βούλγαρους. Από την αρχή, η Ορθοδοξία είχε διεθνικό χαρακτήρα. Κι ακόμα
σήμερα, ο πατριάρχης μιλάει για όλους τους ορθοδόξους. Αυτό είναι ένα
πολύ σημαντικό πολιτικό στοιχείο. Το Πατριαρχείο τότε, λίγο πριν από την
επανάσταση, έκανε μια σειρά από σχολεία σε όλες τις παραδουνάβιες
περιοχές, στην Ιταλία, στην Ιωνία. Περίμενε με την άνοδο του βιωτικού
επιπέδου και με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να
ελευθερωθεί όλος ο ελληνισμός, όχι ένα ελλαδικό κομμάτι. Η Γαλλική
Επανάσταση μας “έκαψε”, κατά μια άποψη, ή τουλάχιστον μας ελευθέρωσε».
