Ορθόδοξη Εκκλησία και Διαφωτισμός

Άρθρο του Γιώργου Καραμπελιά στο περιοδικό Ρήξη (τ. 27),

Έχει κατά κόρον τονιστεί ότι η μεταφορά στις ελληνικές συνθήκες του διπόλου της αντιπαράθεσης «διαφωτισμού»-εκκλησίας και η ερμηνεία της σύγχρονης ιστορίας μας με βάση αυτό είναι μανιχαϊστική, παρόλο που υπήρξε οπωσδήποτε ένας βαθμός αντιπαράθεσης. Στην Ελλάδα σε όλη τη μακρά περίοδο της νεώτερης ιστορίας της, ιδιαίτερα μετά την Άλωση, η ύπαρξη του εθνικού ζητήματος και ο ημιαποικιακός χαρακτήρας της, διαμορφώνει άλλου τύπου συσχετισμούς και αντιπαραθέσεις. Η μεταβολή μιας «δευτερεύουσας αντίθεσης» σε κυρίαρχη σκοπεύει ακριβώς στην απόκρυψη της κυρίαρχης αντίθεσης.

Η εκκλησία στις συνθήκες της υποδούλωσης, αλλά ήδη από το 1204 και μετά, συνιστά, εκούσα ή άκουσα, στοιχείο ενοποιητικό και διαμορφωτικό της ελληνικής ταυτότητας, προπαντός μέσω της ιδεολογικής γλωσσικής και διοικητικής ενοποίησης των ορθόδοξων ραγιάδων. Ο Δημοσθένης Δανιηλίδης, φανατικός πολέμιος της εκκλησιαστικής ιεραρχίας υπέρμαχος του νεολληνικού και διαφωτισμένου εθνισμού θα γράψει μολοντούτο:

ΒΙΝΤΕΟ - Γ. Κοντογιώργης: "Οι κοινωνίες πρέπει να αποτινάξουν τις αλυσίδες των βεβαιοτήτων τους"

Συνέντευξη του καθηγητού Γεωργίου Κοντογιώργη στο Ράδιο 9.84,

Για να μεταβούν οι κοινωνίες στο μέλλον πρέπει να αποτινάξουν τις αλυσίδες των βεβαιοτήτων που εγκατέστησαν στο μυαλό τους οι ολιγάρχες του Διαφωτισμού και τις διακινεί σήμερα η διεθνής της ολιγαρχικής κομματοκρατίας και των αγορών. Να πάψουν να αίρονται και να φέρονται από τους πολιτικούς δημοσιώνες της μοναρχευομένης ολιγαρχίας ή από τους εναλλακτικούς δυνάστες της "αμεσοδημοκρατίας", που όχι μόνο ταξινομούν τη νεοτερική ολιγαρχία στις δημοκρατίες, αλλά και με πρόσχημα το λεγόμενο «δημοψήφισμα» επιζητούν τρόπους για να υποκαταστήσουν σε ρόλους «καθοδήγησης» της κοινωνίας τους τωρινούς της δυνάστες. Εάν το δημοψήφισμα ήταν δημοκρατικό δεν θα το θεσμοθετούσε η μοναρχευομένη ολιγαρχία.

Η απαξίωση των διαφωτιστών για την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο)

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ο 18ος αιώνας είναι ένας αιώνας συνεχών επαναστάσεων, και η στροφή της Δύσεως προς τον ορθολογισμό είχε ως αποτέλεσμα να αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό η θρησκεία και το παρελθόν να αντιμετωπιστεί με μεγάλη άρνηση. Αποτέλεσμα του μίσους των διαφωτιστών προς τον Μεσαίωνα, ήταν να ταυτιστεί από πολλούς η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με τον Δυτικό φεουδαλικό κόσμο, και να παρουσιαστεί η αυτοκρατορία ως θεοκρατική – σκοταδιστική.

Σκληρή κριτική στην αυτοκρατορία άσκησαν οι Βολταίρος, Μοντεσκιέ, Έγελος και ο Ναπολέων Α’. Ο Βολταίρος, Γάλλος ιστορικός και φιλόσοφος, θα γράψει: «Υπάρχει μια ιστορία πολύ περισσότερο γελοία από την ιστορία της Ρώμης από την εποχή του Τακίτου: η ιστορία του Βυζαντίου. Αυτή η ανάξια λόγου συλλογή δέν περιλαμβάνει τίποτε άλλο, παρά μόνο πομπώδεις διακηρύξεις και θαύματα. Είναι το βδέλυγμα του ανθρώπινου πνεύματος, όπως η Ελληνική αυτοκρατορία υπήρξε το βδέλυγμα της οικουμένης»(1). Επίσης θεωρούσε ότι η βυζαντινή αυτοκρατορία μετρούσε περισσότερους μοναχούς, που δεν χρησίμευαν σε τίποτα, απ' ό,τι στρατιώτες.

François-Marie Arouet (Voltaire)