Κοινότητα Προσώπων, Έθνος Κοινοτήτων, Κοινότητα Εθνών

Απόσπασμα από το βιβλίο του Θεόδωρου Ζιάκα “Έθνος και Παράδοση”,

4.3.1. Το περιεκτικό κοινωνείν

Πρόσφορη αφετηρία, για μία συσχετιστική προσέγγιση των εννοιών έθνος καi κοινότητα, μας δίνει ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του: Η οικογένεια και το χωριό ή η τοπική κοινότητα είναι είδη κοινότητας αναγκαία για το ζην. Η πόλις όμως είναι αναγκαία για το ευ ζην. Αν και άθροισμα επιμέρους κοινοτήτων, η πόλις τις υπερβαίνει ποιοτικά. Είναι το είδος κοινότητας που χρειάζεται για την πληρότητα του ζην και ευ ζην. Ενσαρκώνει, κατά την έκφραση του Βαγγέλη Κοροβίνη, το περιεκτικό κοινωνείν. Έχουμε δηλαδή μία ειδική μορφή συλλογικού: την περιεκτική κοινότητα.

Οι παραδοσιακώς πεπαιδευμένοι

«Λένε πως ένας τσομπάνος ταξίδευε μ’ ένα καράβι και πήγε κοντά σε κάποιους σπουδαγμένους που λέγανε παλιές ιστορίες, κι άκουγε διακριτικά χωρίς να τον πάρουν είδηση. Άξαφνα πήδηξε στη θάλασσα με τα ρούχα. Σαν τον γλιτώσανε και τον ανέβασαν στο καράβι, τον ρώτησαν για ποιον λόγο έπεσε να πνιγεί. Και εκείνος απάντησε πως το έκανε από την απελπισία του, γιατί άκουσε κάποια πράγματα για τους παλαιούς ανθρώπους, που αν τα ήξερε πρωτύτερα, θα ήτανε καλύτερος στη ζωή του» (Φώτης Κόντογλου, νεωτερισμοί και παράδοσις α’)

Στις μέρες μας, γίνεται πολύς λόγος για την ανάγκη να επιστρέψουμε στην παράδοση. Παρά το ενδιαφέρον του αιτήματος, δεν παύει να προσεγγίζεται κοντόθωρα. Η παράδοση δυστυχώς εκφράζεται μόνο στα πολιτιστικά και καλλιτεχνικά δρώμενα που δεν έρχονται σε επαφή με την πραγματική κοινωνία, και τα οποία συνήθως περιορίζονται σε λαϊκά πανηγύρια και διοργανώσεις συλλόγων. Έχει χαθεί το νόημα της παράδοσης, το οποίο δεν είναι η διατήρηση ενός φαινομένου, πολιτιστικού χαρακτήρος, μίας συγκεκριμένης πολιτιστικής περιόδου, αλλά η μεταλαμπάδευση (παράδοση) αρχών και αξιών στον επόμενο. Διατήρηση και παράδοση δεν είναι συνώνυμες έννοιες, χωρίς να σημαίνει ότι η παράδοση δεν εμπεριέχει τη διατήρηση. Το καθήκον να παραδώσω στον επόμενο δεν με δεσμεύει να το παραδώσω αυτούσιο. Μπορώ να το εμπλουτίσω, να το εξελίξω, βασισμένος σε ο,τι κληρονόμησα, αλλά σίγουρα δεν σημαίνει ότι πρέπει να το διατηρήσω. Αυτό αδυνατεί να το κατανοήσει όχι μόνο ο νεωτερικός άνθρωπος, μα και ο παραδοσιακός. Αν και παρατηρείται μία επιστροφή στον folklore τρόπο ζωής, αυτός δεν απηχεί τους σκοπούς της παραδόσεως. Αφορά κυρίως καλλιτεχνικούς και εμπορικούς λόγους, όπως π.χ. η διασκευή παραδοσιακής και σύγχρονης μουσικής. Οι δε παραδοσιακοί σύλλογοι περισσότερο μαρτυρούν την παρακμή της παραδόσεως, παρά τη διατήρησή της, όπως τα αρχαία απομεινάρια στα μουσεία μαρτυρούν την ύπαρξη ενός πάλαι ποτέ ακμάζοντος πολιτισμού.