Αμερική: μια διχασμένη κοινωνία σε τεντωμένο σχοινί

Του Μάριου Νοβακόπουλου, Φοιτητή στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Εθνολαϊκιστικός κεραυνός εν αιθρία

Τα νέα από τις αμερικανικές κάλπες τάραξαν όλον τον πλανήτη. Μία αναπάντεχη κοινωνική και ιδεολογική επανάσταση έστειλε τρομακτικές σεισμικές δονήσεις στα θεμέλια του διεθνούς πολιτικού και οικονομικού συστήματος. Ενάντια σε όλα τα προγνωστικά, ενάντια σε όλους τους μηχανισμούς διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, τους οικονομικούς παράγοντες, τα πολιτικά και κομματικά δίκτυα, κάθε ιστορικό προηγούμενο και συμβατική ανάλυση, ο Ρεπουμπλικανός υποψήφιος Donald Trump κατέκτησε την προεδρία των ΗΠΑ. Η 8η Νοεμβρίου σίγουρα θα καταγραφεί στην ιστορία ως σημείο καμπής για την πολιτική και την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Δυτικού κόσμου, πιθανώς ως η κατακλείδα της μεταβατικής, μεταψυχροπολεμικής περιόδου και ο επίσημος ενταφιασμός του δόγματος του «τέλους της ιστορίας».

Πολιτική Θεολογία: από τον προφήτη Σαμουήλ ως τον Αυγουστίνο

Του Μάριου Νοβακόπουλου, Φοιτητή στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Γιατί διαφέρει τόσο η σχέση θρησκείας και κράτους από χώρα σε χώρα, και γιατί η κατανόηση του πολιτικού Ισλάμ είναι τόσο δύσκολη για τους Δυτικούς; Η απάντηση βρίσκεται στις θεολογικές διαφορές κάθε πίστης, που διεμόρφωναν και διαμορφώνουν πολιτισμούς για αιώνες. Στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς άρθρων εξετάζεται η διαπλοκή εξουσίας και πίστεως από το αρχαίο Ισραήλ ως τον ευρωπαϊκό και ρωμαϊκό Μεσαίωνα.

Πολλές θρησκείες, περισσότερες πολιτικές

Αλλού παρακμάζει, αλλού αναγεννιέται, κάπου επιστρέφει δυναμικά και συχνά αλλάζει. Η θρησκεία παραμένει σημαντικός παράγων διαμόρφωσης του παγκοσμίου πολιτισμού και άμεσης ή έμμεσης επιρροής στην πολιτική, την ηθική, τα κοινωνικά πρότυπα και το δημόσιο και ιδιωτικό βίο δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Η κατανόηση και η μελέτη της δεν ωφελούν μόνο στην ερμηνεία και εμπέδωση θρησκευτικών ή θρησκειογενών καταστάσεων: ακόμη και εκεί που η πίστη μοιάζει άσχετη με το θέμα (όπως η γεννητικότητα, η οικονομική ελευθερία και ο πόλεμος), το υπόστρωμα των κοινωνικών αντιλήψεων και συνθηκών σχεδόν πάντοτε είναι θρησκευτικό ή με έντονη θρησκευτική χροιά. Από το πολυθρησκευτικό Λονδίνο και την έντονα κοσμική Σουηδία ως την βαθιά πιστή Νότιο Ιταλία και την θεοκρατική Σαουδική Αραβία, οι θρησκευτικές διδασκαλίες -ή ο αποϊεροποιημένος απόχηος τους που έχει ενσωματωθεί ασυνείδητα στη συλλογική ηθική και ταυτότητα- ερμηνεύουν πάρα πολλά κοινωνικά φαινόμενα και την αντίδραση σε αυτά.

Για την απελευθέρωση της Μοσούλης και την επιστροφή των Χριστιανών: Το δικαίωμα ενός έθνους να υπάρχει

Του Χαρίτου Αναστασίου, Φοιτητή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

Η παραδοσιακή σημαία των Ασσύριων Χριστιανών: οι τρεις λωρίδες συμβολίζουν τους τρεις ποταμού της Μεσοποταμίας (Τίγρη, Ευφράτη, Ζαμπ), ο ήλιος και το άστρο στο κέντρο προέρχονται από προχριστιανικά ασσυριακά μνημεία, ενώ ο προχριστιανικός επώνυμος θεός Ασσούρ εικονίζεται στο άνω μέρος.

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες ο δυτικός κόσμος παρακολουθεί με αγωνία τη μάχη που διεξάγεται στη Μοσούλη ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντη (ISIL ή Daesh) από τις δυνάμεις του Ιράκ, των Κούρδων και της Συμμαχίας των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Καναδά, της Αυστραλίας, της Δανίας, της Γερμανίας, καθώς και της Τουρκίας, οι οποίες και προσφέρουν αεροπορική κάλυψη στις ιρακινές και κουρδικές στρατιές. Η επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Νινευή, ερχόμαστε» αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ίσως φάσεις του διαρκούς πολέμου που διεξάγεται σήμερα απέναντι στην ισλαμική τρομοκρατία, με τις κουρδικές δυνάμεις να έχουν συνεισφέρει κατά κύριο λόγο στην απώθηση των κτηνωδών δυνάμεων του ISIL και στην απελευθέρωση των ντόπιων πληθυσμών. Όπου Νινευή η επίσημη ονομασία του κυβερνείου με έδρα τη Μοσούλη, τιμής ένεκεν στην αρχαία πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ Ασσυριακής αυτοκρατορίας.

Χωριάτες, πολύτεκνοι και φασίστες: οι ρουστίκ εχθροί της Βαβυλώνας

Του Μάριου Νοβακόπουλου, Φοιτητή στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πόλη και χωριό: βίοι παράλληλοι και ανταγωνιστικοί

Ο ανταγωνισμός κέντρου και περιφερείας, της πόλης και του χωριού είναι αρχαίος, κρατώντας από την εποχή που δημιουργήθηκαν τα πρώτα αστικά κέντρα στη Μεσοποταμία και τον Ινδό ποταμό. Οι κάτοικοι της υπαίθρου έχουν ζωές πιο απλές και ήσυχες, οι δραστηριότητες τους διαμορφώνονται από τις εποχές και τον καιρό, βρίσκονται πιο κοντά στο φυσικό περιβάλλον το οποίο εκμεταλλεύονται αλλά και φοβούνται, έχουν μικρότερη επαφή με τον έξω κόσμο και χαρακτηρίζονται από ισχυρούς δεσμούς με την κοινότητα τους. Προσκολλούνται στις παραδόσεις και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που κάνουν τον τόπο τους μοναδικό. Οι άνθρωποι της πόλης από την άλλη ζουν ως άγνωστοι μεταξύ αγνώστων, κάτι που δίνει μεγάλη ατομική ελευθερία αλλά και χαμηλότερη και διασπασμένη κοινωνικοποίηση. Μετακινούνται περισσότερο, έχουν πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες να κάνουν και ποικίλα επαγγέλματα και μεθόδους ψυχαγωγίας να επιλέξουν. Οι πόλεις είναι τα κέντρα πολιτικών αποφάσεων, πολιτιστικής και καλλιτεχνικής καινοτομίας, φιλοσοφικών και θρησκευτικών ζυμώσεων, ταξικών αγώνων. Κυκλοφορούν πολλές διαφορετικές ιδέες και συνυπάρχουν υποκουλτούρες και κοινωνικές ομάδες άσχετες μεταξύ τους. Είναι ευκολότερη η γνωριμία ξένων ή αγνώστων, αφού οι πόλεις είναι κόμβοι μεταφορών, εμπορίου, σπουδών και τουρισμού. Ενώ ο χωρικός έχει άμεση σχέση με τη φύση και συνεπώς είναι εξοικειωμένος με την παρουσία της, τους κινδύνους και τις ομορφιές της, ο αστός ζει σε έναν χώρο τεχνητό, εξημερωμένο και απόλυτα προσαρμοσμένο στις ανθρώπινες ανάγκες.

Ο κοινοτισμός στα Βαλκάνια και η καταστροφή του στο όνομα του εξευρωπαϊσμού

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ρήξη στις 10/9/2016 

Τα Βαλκάνια, πυρήνας του Ανατολικού Ρωμαϊκού κόσμου (Βυζαντίου, κατά την Δυτική ιστοριογραφία) και της Ορθοδοξίας, κατάφερε να επιζήσει παρά τις αντίξοες συνθήκες επί Οθωμανικής κατοχής και να κρατήσει την πολιτικοκοινωνική του ιδιαιτερότητα. Την ιδιαιτερότητα αυτή, η οποία εκφραζόταν μέσω του κοινοτιστικού συστήματος, την είχαν αποδεχτεί οι Οθωμανοί κατακτητές για δικούς τους λόγους, κυρίως οικονομικούς.

Ερωτήματα πάνω στην πορεία της μεταχριστιανικής Δύσης

Του Μάριου Νοβακόπουλου*

Το κείμενο αυτό είναι το πρώτο μίας σειράς άρθρων που στόχο έχουν να αναλύσουν την παρακμή του θρησκευτικού φαινομένου στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και να εξετάσουν τυχόν συμβολή της υποχώρησης της παραδοσιακής θρησκευτικότητας με την πολύπλευρη κρίση που διέρχεται ο δυτικός πολιτισμός.

Η μακρά πορεία απομάγευσης της Δύσης

Η ανατολή του σύγχρονου κόσμου, της λεγόμενης νεωτερικής φάσης του δυτικού πολιτισμού, συνοδεύτηκε από πολλές και σφοδρές εσωτερικές συγκρούσεις, βάσει των αλλαγών στην σκέψη, τα ήθη και την κοινωνική οργάνωση και πρακτική.  Όλες οι αντιλήψεις, οι κοινωνικές συμβάσεις και οι ανθρώπινες σχέσεις τέθηκαν υπό εξέταση και αμφισβήτηση.  Όταν δε παλαιά και νέα σκέψη συνεκρούοντο, τότε ο επαναστατικός ζήλος της αλλαγής και τα αντιδραστικά αντανακλαστικά της συντήρησης προκαλούσαν βίαιες αναφλέξεις.  Από τις ισχυρότερες και κεντρικότερες αξίες του παλαιού κόσμου, που προκάλεσε τεράστια πάθη και υπήρξε σοβαρό ανάχωμα σε πολλές νεωτερικές προσπάθειες, υπήρξε η θρησκεία.

Οι δυτικοί θα μας προσφέρουν το σκοινί για να τους κρεμάσουμε (σουνιτικό... ρητό)

Άρθρο του Γιώργου Καραμπελιά στο liberal.gr, 15/7/2016

Η νέα τραγωδία στη Νίκαια έρχεται να επιβεβαιώσει τη διαπίστωση πως στο ίδιο το εσωτερικό του δυτικού κόσμου μαίνεται ο πόλεμος των πολιτισμών, πόλεμος που συνδέεται άμεσα με την εξάντληση της απρόσκοπτης δυτικής ηγεμονίας στον πλανήτη. Οι δυτικοί, με όλη την αλαζονεία του αποικιοκρατικού και ιμπεριαλιστικού παρελθόντος τους, νόμιζαν πως μπορούν να χειρίζονται τους πληθυσμούς άλλοτε ως κρέας για τα κανόνια και σήμερα ως κρέας για τα εργοστάσιά τους, αγνοώντας εντελώς την πραγματικότητα των πολιτισμών και των αντιθέσεών τους.

Έτσι οι Γάλλοι, επί παραδείγματι, μετέφεραν ολόκληρους πληθυσμούς, από τις παλιές αποικίες τους για να συντηρήσουν την παραγωγή των αυτοκινητοβιομηχανιών τους, αγνοώντας παντελώς τον πολιτισμό και την ταυτότητα των Αλγερίνων, των Μαροκάνων των Τυνησίων.

Μόνιµον πρόβληµα ο χαρακτηρισµός των Δυτικών «Εκκλησιών», του π. Γεωργίου Μεταλληνού

Άρθρο του π. Γεωργίου Μεταλληνού στον Ορθόδοξο Τύπο, 1/7/2016

1. Ἡ «καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή»

Ὁ ὅρος «Ἀνατολὴ» ὄχι τόσο στὴν γεωγραφική, ὅσο κυρίως στὴν πνευματικὴ διάστασή του, ἔλαβε σάρκα καὶ ὀστὰ σ’ ἀντιπαράθεση πρὸς τὸν ὅρο «∆ύση», ὅταν καὶ αὐτός, ξεπερνώντας τὴν γεωγραφική του σημασία, προσέλαβε πνευματικὸ περιεχόμενο. Ἀνατολὴ σημαίνει μετὰ τὸ σχίσμα τὸ γεωγραφικὸ καὶ πνευματικὸ χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας, τῆς πατερικῆς δηλαδὴ παραδόσεως, ἐνῶ ∆ύση τὸ γεωγραφικὸ καὶ πνευματικὸ χῶρο τῆς ἀλλοτριωμένης Χριστιανοσύνης, τοῦ Παπισμοῦ καὶ τῆς Μεταρρυθμίσεως. Ἡ Ἀνατολὴ ταυτίσθηκε μὲ τὴ Ρωμαιοσύνη, ἐνῶ ἡ ∆ύση μὲ τὴ Φραγκοσύνη.

Στὴ γλώσσα, συνεπῶς, τοῦ Γένους μας ὁ ὅρος Ἀνατολὴ ἔλαβε πνευματικὸ περιεχόμενο, χρησιμοποιεῖται δὲ καὶ ὡς ἐπίθετο γιὰ τὸν χαρακτηρισμὸ τῆς Ἐκκλησίας μας (Ἀνατολικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία), ἡ ὁποία εἶναι κατὰ τὴν αὐτοσυνειδησία της ἡ μία καὶ μόνη Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐπίσης στὴν ἐκκλησιαστικὴ γλῶσσα ὀνομάζεται «Ἀνατολή». Πρβλ. τὸ ἀπολυτίκιο τῶν Χριστουγέννων: «καὶ σὲ γιγνώσκειν ἐξ ὕψους Ἀνατολήν», ποὺ ἀναφέρεται στὸν.... «ἥλιον τῆς δικαιοσύνης» Χριστόν.

Το νέο ιδεώδες της Δύσης και η προσήλωση στο φθαρτό

Άρθρο του Βασίλη Καραποστόλη στην εφημ. Βήμα,

Με πολλούς στεναγμούς ο δυτικός άνθρωπος ξαναγυρίζει σήμερα εκεί από όπου θέλησε να αποδράσει. Αναγκάζεται να ξαναμπεί στην τροχιά του μόχθου, την κυκλική κίνηση που τον έκανε κάποτε να ιδρώνει και να βαρυγκομά. Το είχε θεωρήσει σαν θεϊκή κατάρα να πρέπει να εξασφαλίζει με τέτοιους κόπους ακόμη και το δικαίωμα να αναπνέει, κι έφθασε να πιστέψει ότι ήταν το «αντίτιμο της αμαρτίας του». Για να ελαφρύνει το βάρος του αποφάσισε να γίνει πιστός: ήλπιζε έτσι ότι θα μαλακώσει η αυστηρότητα του Κριτή του και ότι θα μπορέσει κάποτε ως καλός προτεστάντης ή καθολικός να ζητήσει άφεση από τα κρίματά του.

Προτού απαντήσει στους αιτούντες ο Θεός, πρόλαβε και τους καθησύχασε ο καπιταλισμός. Τους έδωσε όλες τις ευκαιρίες για να ξεχαστούν, για να πείσουν τον εαυτό τους ότι χάρη στη σκληρή εργασία θα είχαν το προνόμιο να απολαύσουν χίλια δυο αγαθά και να περιμένουν ακόμη ότι τα χίλια θα γίνονταν πολύ περισσότερα. Χαλάλι ο κόπος, αφού η ζωή θα ανταμειβόταν με το παραπάνω. Ετσι η ζωή αναγορεύτηκε σε ύψιστο αγαθό. Λησμονήθηκε το ζήτημα της «σωτηρίας της ψυχής». Αφέθηκε στην άκρη κάθε έγνοια για το τι πρέπει να πράττει κανείς και ήρθε σε πρώτη μοίρα η μέριμνα για το πώς θα αυξηθούν τα ευχάριστα και πώς τα δυσάρεστα θα περιοριστούν στο ελάχιστο.

Ευρώπη, η ήπειρος της αμαρτίας! του Σαράντου Καργάκου

Άρθρο του Σαράντου Καργάκου στην εφημ. Kontra στις 17/6/2016,

Έγινε πολυ τῆς μόδας ὁ ἀντιρατισμὸς, διότι, λένε, ὅτι ὁ ρατσισμὸς ἀπάδει πρὸς τὸν εὐρωπαϊκό πολιτισμὸ! Κι ὅμως ἡ Εὐρώπη εἶναι ἡ μήτρα τῶν παντὸς εἴδους ρατσισμῶν. Μὲ τελευταῖο καὶ πιὸ τερατώδη τὸν χιτλερικὸ ρατσισμό. Ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ κάτοικοι τῆς γηραιᾶς ἠπείρου μας, «τῆς γηρασάσης ἐν πολλοῖς ἁμαρτίαις», δὲν ὑστέρησαν σὲ ρατσιστικὲς ἐκδηλώσεις. Οἱ Εὐρωπαῖοι, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Σταυροφοριῶν καὶ ἀργότερα τῆς ἀποικιοκρατικῆς ἐξαπλώσεώς τους στὶς νεοανακαλυφθεῖσες χῶρες, θεώρησαν ἑαυτοὺς πὼς εἶναι «θεοκοὶρανοι», ὅτι δηλαδὴ ἔχουν ἐκ Θεοῦ τὴν ἐξουσία ἐπὶ τῆς γῆς. Ἔτσι ἔγιναν τύραννοι. Στυγνοί ἀποικιοκράτες ποὺ σώρευσαν ἀμύθητα πλούτη στὶς χῶρες τους μὲ τὸ δουλεμπόριο καὶ τὴ στυγνὴ ἐκμετάλλευση τῶν ἰθαγενῶν, τοὺς ὁποὶους ὑπέταξαν καὶ δουλοποίησαν ἐν ὀνόματι τοῦ Θεοῦ, λὲς καὶ ὁ Θεὸς εἶναι μεσίτης δούλων γιὰ τοὺς δυνατούς. Ὀνομάζουμε «Μαστίγες τοῦ Θεοῦ» τὸν Ἀττίλα, τὸν Τσεγκίς Χὰν, τὸν Ταμερλάνο καὶ ξεχνᾶμε τὸν πλήρη σχεδὸν ἀφανισμὸ τῶν λαῶν τῆς Καραϊβικῆς, τῆς Β. Ἀμερικῆς καὶ μερικῶς τῆς Νότιας Ἀμερικῆς. Ξεχνᾶμε ὅτι ὡς τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰὠνα στὴν Αὐστραλία τὸ κεφάλι ἑνὸς Ἀβοριγίνου πληρωνόταν –κομμένο φυσικὰ– ἀπὸ τὶς τοπικὲς ἀρχὲς μὲ ἕνα σεβαστὸ ποσό. Ξεχνᾶμε φυσικὰ καὶ τὶς Σταυροφορίες.

Σχολαστικισμός & Ησυχασμός: Αναζητώντας τα θεμέλια της ευρωπαϊκής σκέψης

Του Χαρίτου Αναστασίου, Φοιτητή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

Ίσως η ειδοποιός διαφορά των δύο πολιτισμικών συστημάτων της μεσαιωνικής Ευρώπης, του δυτικοευρωπαϊκού λατινικού και του ανατολικού ρωμαϊκού/ελληνικού, να ήταν η διαφορά αντίληψης των θεολογικών και φιλοσοφικών πραγμάτων. Σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα και παρά τις σημαντικές πολιτισμικές και φιλοσοφικές ανταλλαγές των δύο κόσμων το ρήγμα μεταξύ τους βάθαινε ως προς τον τρόπο αντίληψης του φυσικού κόσμου και δη του θείου, με τις δύο αντιλήψεις να αποκρυσταλλώνονται έντονα στον Σχολαστικισμό της Δύσης και στον Ησυχασμό της Ανατολής. Στο σήμερα της ευρωπαϊκής αλλά και δυτικής ενοποίησης και ολοκλήρωσης ζητούμενο είναι η αναγνώριση και η γεφύρωση αυτών των δύο θεωρήσεων που μέχρι σήμερα καθορίζουν υποσυνείδητα τις πολιτισμικές συμπεριφορές των ευρωπαϊκών λαών, ένθεν και ένθεν.

Η απαξίωση των διαφωτιστών για την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο)

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Ο 18ος αιώνας είναι ένας αιώνας συνεχών επαναστάσεων, και η στροφή της Δύσεως προς τον ορθολογισμό είχε ως αποτέλεσμα να αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό η θρησκεία και το παρελθόν να αντιμετωπιστεί με μεγάλη άρνηση. Αποτέλεσμα του μίσους των διαφωτιστών προς τον Μεσαίωνα, ήταν να ταυτιστεί από πολλούς η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με τον Δυτικό φεουδαλικό κόσμο, και να παρουσιαστεί η αυτοκρατορία ως θεοκρατική – σκοταδιστική.

Σκληρή κριτική στην αυτοκρατορία άσκησαν οι Βολταίρος, Μοντεσκιέ, Έγελος και ο Ναπολέων Α’. Ο Βολταίρος, Γάλλος ιστορικός και φιλόσοφος, θα γράψει: «Υπάρχει μια ιστορία πολύ περισσότερο γελοία από την ιστορία της Ρώμης από την εποχή του Τακίτου: η ιστορία του Βυζαντίου. Αυτή η ανάξια λόγου συλλογή δέν περιλαμβάνει τίποτε άλλο, παρά μόνο πομπώδεις διακηρύξεις και θαύματα. Είναι το βδέλυγμα του ανθρώπινου πνεύματος, όπως η Ελληνική αυτοκρατορία υπήρξε το βδέλυγμα της οικουμένης»(1). Επίσης θεωρούσε ότι η βυζαντινή αυτοκρατορία μετρούσε περισσότερους μοναχούς, που δεν χρησίμευαν σε τίποτα, απ' ό,τι στρατιώτες.

François-Marie Arouet (Voltaire)

Βυζαντινοί, άρα Ευρωπαίοι

Του Μάριου Νοβακόπουλου, Φοιτητή στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η σχέση ημών των Νεοελλήνων με το βυζαντινό μας παρελθόν είναι συχνά άβολη. Μέσα στην αγωνία μας να γίνουμε αποδεκτοί από τα δυτικά έθνη στην οικογένεια των πεπολιτισμένων Ευρωπαίων, συχνά νιώθουμε ότι η μεσαιωνική και μεταμεσαιωνική μας παράδοση, εδραζόμενη στην ιστορική μνήμη, τις κοινωνικές δομές και τη θρησκευτική κληρονομιά της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης, μας κρατάει πίσω. Αντίθετα η λατρευτή στη Δύση αρχαία Ελλάδα προτιμήθηκε ως πρωτεύον σημείο αναφοράς της εθνικής ταυτότητας, μολονότι σαφώς λιγότερο δόκιμο και άμεσο με τον ζώντα Ελληνισμό. 

Και όμως το βυζαντινό πολιτιστικό φορτίο καθόλου δεν αντιτίθεται στη συνείδηση του ανήκειν στην Ευρώπη. Υπάρχει φυσικά διαφοροποίηση στα ιστορικά βιώματα και τη συνακόλουθη διαμόρφωση του εθνικού χαρακτήρα, κάτι όμως συμβατό με την υγιή πολιτιστική ποικιλομορφία της Γηραιάς Ηπείρου. Αντιθέτως, στο πρόσωπο του Βυζαντίου συναντώνται πλήρως τα στοιχεία που συνθέτουν την «ευρωπαϊκότητα», με τρόπο διαφορετικό από όπως τα βίωσε η (πολιτικά, οικονομικά και πολιτιστικά κυρίαρχη) Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, αλλά μοναδικό και ενδεικτικό της προσαρμοστικής ικανότητας και συνθετικής δημιουργικότητας του Γένους.

Mια σωτήρια έκρηξη θυμού, του Χρήστου Γιανναρά

Επιφυλλίδα Χρήστου Γιανναρά στην εφημερίδα Καθημερινή, 12/6/2016

Κ​​άποιοι απορούν: Πώς γίνεται, στη Γαλλία που έχει πολλοστημόριο των δικών μας προβλημάτων, οι διαδηλώσεις, τα συλλαλητήρια, οι μαχητικές διαμαρτυρίες να συγκλονίζουν τη χώρα, από άκρη σε άκρη. Kαι στην Eλλάδα να μην κουνιέται φύλλο, η κοινωνία να βυθίζεται σε τελματώδη αδράνεια, σε ολοσχερή παραίτηση από κάθε διαμαρτυρία, κάθε διεκδίκηση – στην Eλλάδα της ανυπόφορης κοινωνικής αδικίας, της εφιαλτικής ανεργίας, των συσσιτίων που αντιπαλεύουν, εφτά χρόνια τώρα, την παραλυτική ανικανότητα των κυβερνήσεων.

Δεν είναι δύσκολη η απάντηση: Διαδηλώσεις και συλλαλητήρια γίνονται, όταν υπάρχει έστω και ελάχιστη ελπίδα – όταν οι πολίτες βλέπουν ή διαισθάνονται ότι η διαμαρτυρία τους μπορεί να λειτουργήσει σαν πίεση προς τους κυβερνώντες για αλλαγή της λογικής με την οποία χειρίζονται τη «διάθεση των κονδυλίων», αλλαγή στην αξιολόγηση των προτεραιοτήτων. Στην Eλλάδα, σήμερα πια, τέτοια ελπίδα δεν υπάρχει.

Πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης: "Το ρωμαΐικόν φιλότιμον έγινε δουλοπρέπεια"

Απόσπασμα από το βιβλίο του π. Ιωάννου Ρωμανίδου «Ρωμῃοσύνη»,

Τό ρωμαΐικον φιλότιμον μετετράπῃ εἰς γραικυλιστικήν ἀφέλειαν ἐξ αίτίας τῆς ἐσφαλμένης ὑψηλῆς ἐκτιμήσεως καί τῆς ἀβασίμου ἐμπιστοσύνης τοῦ Γραικοῦ εἰς τόν δυτικόν πολιτισμόν. Ὁ νεοέλληνας μέ τήν ἐμπιστοσύνην του εἰς τό ἀνύπαρκτον φιλότιμον τῶν ξένων ἔχει τήν πνευματική δομή τοῦ προδότου. Ἀρκεῖ νά τοῦ δοθῆ ἡ εὐκαιρία νά συνάψῃ φιλίαν μέ «φιλότιμον φιλέλληνα». Ἀπό πατριωτικόν ἐνθουσιασμόν θα θελήσῃ νά ὠφελήσῃ καί νά σώσῃ τήν Ἑλλαδίτσα του καί νά ἐξασφαλίσῃ τήν ὑποστήριξιν τοῦ φιλέλληνος τούτου, τοῦ τά λέγει ὅλα.

Βυζαντινή Αυτοκρατορία -ή Βυζαντινή Πολιτεία;

Του Brian Patrick Mitchell*,

(Μετάφραση: Νίκος Παππάς, Φοιτητής Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Σχετικά με το βιβλίο «The Byzantine Republic: People and Power in New Rome», Αντώνης Καλδέλλης, Harvard University Press

Τα διδακτικά βιβλία λένε ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν μια θεοκρατική απολυταρχία ενώνοντας εκκλησία και κράτος κάτω από έναν παντοδύναμο αυτοκράτορα, ο οποίος θεωρούταν από τους Βυζαντινούς ο αντιβασιλέας και ο εφημέριος του Θεού. Δεν βγάζει νόημα αυτό, λέει ο Αντώνης Καλδέλλης, καθηγητής κλασικής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο του Οχάιο. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν η συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ακόμη και της Ρωμαϊκής Πολιτείας (Republic). Η πολιτική της ιδεολογία ήταν θεμελιωδώς κοσμική και στηριζόταν στην αρχαία Ρωμαϊκή ρεπουμπλικανική πεποίθηση ότι η κυβέρνηση υπάρχει για να εξυπηρετεί το κοινό καλό. Οι άνθρωποί της δεν είχαν πλέον έννομο ρόλο στην εκλογή των ηγετών ή των νομοθετών, αλλά συχνά έπαιζαν έξω-νομικό ρόλο στην εκλογή ή καθαίρεση Αυτοκρατόρων, των οποίων η νομιμότητα εξαρτιότανε από την δημοτικότητά του, κι όχι στην απαίτηση μιας Θείας ή συνταγματικής ορθότητας. Ως εκ τούτου, οι Αυτοκράτορες κυβερνούσαν με ρεαλισμό κι όχι με φανατισμό, συχνά απογοητεύοντας την εκκλησία και ευχαριστώντας τους ανθρώπους.

Η πρώτη περίοδος μετά την άλωση, το Βατικανό και ο ρόλος των Δυτικών

Του Νίκου Παππά, Φοιτητή Πολ. Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Την επαύριο μόλις της Αλώσεως της Νέας Ρώμης, ο Ελληνικός κόσμος ξεκίνησε τις επαναστατικές προσπάθειες εναντίον των Οθωμανών, συμμαχώντας συνεχώς με τους ομόδοξους (θεωρητικά) Δυτικούς, οι οποίοι πάντα τελικά τον πρόδιδαν και τον άφηναν να σφαγιαστεί από τον βάρβαρο Τουρκικό λαό. Χιλιάδες Έλληνες χάθηκαν από τις εκατοντάδες επαναστάσεις οι οποίες έγιναν μέχρι και την (αποτυχημένη... τελικώς) επανάσταση του 1821. 

ΗΠΑ: Υπό την σκιά του νέου φόβου, του Σαράντου Καργάκου

Άρθρο του Σαράντου Καργάκου στην εφημ. Κόντρα, 23/5/16

Μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, γιὰ μιὰ διετία τουλάχιστον, ὁ κόσμος ζοῦσε ἕνα χρυσὸ ὄνειρο. Παρὰ τὴν αἴγλη ποὺ εἶχαν ἀποκτήσει οἱ Σοβιετικοὶ καὶ λοιποὶ ἀνὰ τὴν γῆ κομμουνιστὲς, ὡστόσο σὲ ὅλο σχεδὸν τὸν πλανήτη ἄρχισε νὰ ἁπλώνεται, χάρη στὸν κινηματογράφο, τὸ «Ἀμερικανικό Ὄνειρο». Ἦταν ἡ χρυσὴ ἐποχὴ τοῦ Χόλλυγουντ μὲ τοὺς/τὶς Μπίγκ Κρόσμπυ, Μπόμπ Χὸπ, Τσάρλι Τσάπλιν, Χοντρό-Λιγνό, Ντόροθυ Λαμοὺρ, Ὑβόν ντὲ Κάρλο, Ἄμποτ καὶ Κοστέλλο, Ρέι Μίλλαντ, Χάμφρεϋ Μπόγκαρντ, Τζέιμς Κάγκνεϋ, Τσάρλον Ἦστον, Λάνα Τάρνερ, Τζίν Τέρνεϋ, Ρίτα Χέιγουορθ, Γλέν Φόρντ, Γκάρυ Κοῦπερ, Γκρέγκορυ Πέκ καὶ Τζίν Κέλλυ, ποὺ τραγουδοῦσε στὴ βροχή. Ἀλλὰ σὲ λίγο ἄρχισε βροχὴ νὰ πέφτει μέσα στὴ ψυχὴ τῶν καλλιτεχνῶν καὶ σ’ ἕνα μεγάλο τμῆμα τοῦ ἀμερικανικοῦ λαοῦ. Τότε ἐμφανίστηκε ὁ Μακάρθυ μὲ τὸ φιδίσιο μοῦτρο ποὺ ἔδωσε ἰσχυρὴ πνοὴ στὴν ἐπιτροπὴ Ἀντιαμερικανικῆς Δράσης. Τὴν μετέτρεψε σὲ ἀντικομμουνιστικὴ δράση. Ὁ Μακάρθυ ἦταν πρόθυμος νὰ σταυρώσει ὅποιον στεκόταν ἐμπόδιο στὴ φιλοδοξία του, νὰ γίνει ὁ πολιτικὸς πάπας τῆς Ἀμερικῆς!

Φανάρι – Βατικανό: γεωπολιτική συμμαχία ανάγκης

Του Μάριου Νοβακόπουλου, Φοιτητή στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η πρόσφατη επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου και του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στη Λέσβο για να συμπαρασταθούν στους πρόσφυγες τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας και τροφοδότησε το διάλογο για τις οικουμενικές σχέσεις Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού, τις πολιτικές σκοπιμότητες του διομολογιακού διαλόγου, την επιρροή των εκκλησιών στη διεθνή σκηνή κ.α. Οι επαφές μεταξύ Φαναρίου και Βατικανού είναι συχνές και οι σχέσεις τους θερμές τα τελευταία χρόνια. Αυτό βέβαια έχει κορυφαία σημασία από εκκλησιαστική και θεολογική άποψη, καθώς αποτελούν συνέχιση της προσπάθειας για επανένωση των δύο εκκλησιών, διαδικασία με κολοσσιαίες πνευματικές και σωτηριολογικές προεκτάσεις για τους πιστούς τους.

ΒΙΝΤΕΟ - Γ. Καραμπελιάς & π. Λουδοβίκος με θέμα: «Ελλάδα και Ευρώπη, συμπτώσεις και αντιθέσεις»

Ο Γιώργος Καραμπελιάς και π. Νικόλαος Λουδοβίκος στο καφέ ΙΑΝΟΣ,

Ο Γιώργος Καραμπελιάς, στο πλαίσιο των συναντήσεων κορυφής στο καφέ Ιανός, συνομίλησε με τον πατέρα Νικόλαο Λουδοβίκο με θέμα: «Ελλάδα και Ευρώπη, συμπτώσεις και αντιθέσεις».

Δείτε το βίντεο με την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτησή τους: