Γιατί σβήστηκε η άλωση του 1204, απο την Εθνική μας μνήμη;

Του Γιώργου Καραμπελιά*

 Πώς και γιατί, λοιπόν, σβήστηκε και αποσιωπήθηκε το 1204 από τη συλλογική μνήμη, παρότι αποτέλεσε ένα γεγονός αποφασιστικότερης σημασίας και από αυτή την Άλωση του 1453; Διότι, το 1204, η Κωνσταντινούπολη παρέμενε ακόμα η βασιλίδα των πόλεων σε όλη την Ευρώπη και, ανάμεσα στ’ άλλα, διέθετε ένα ή ίσως και δύο Πανεπιστήμια, ενώ το 1453 ήταν ήδη, στο μεγαλύτερο μέρος της, ένας ακατοίκητος σωρός ένδοξων ερειπίων.

Ο Θεόδωρος Ζιάκας για τον Δυτικό Χριστιανισμό και τον Φραγκικό ολοκληρωτισμό

Η λατινική Δύση προσέλαβε το χριστιανισμό χωρίς την ειδική αίσθηση της τραγικότητος, που ήταν συνυφασμένη με τις αναζητήσεις του ελληνικού πνεύματος. Ο δυτικός χριστιανισμός ήταν εξαρχής διαφορετικός από τον ελληνικό. Κι αυτή η διαφορά μεγάλωσε. Έγινε χάσμα αβυσσαλέο με τη Φραγκική κατάκτηση.

Έρχεται το τέλος του Ελληνισμού;

Πρωτοπρεσβύτερος π. Γεώργιος Μεταλληνός,

ὁμότιμος καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν

Τό 1983 μιά ἐπιφυλλίδα τοῦ διακεκριμένου Διανοουμένου, Καθηγητῆ Χρήστου Γιανναρᾶ, στήν ἐφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» προκάλεσε τόν κύκλο τῶν Εὐρωπαϊστῶν μας, αἰφνιδιάζοντας συνάμα καί τήν ὑπνώττουσα ἀστοχριστιανική συνείδηση τῶν συντηρητικῶν «ἐθνικιστῶν» Χριστιανῶν. Ὁ τίτλος ἦταν: «Finis Graeciae;» (Τό τέλος τῆς Ἑλλάδος;). Προκλήθηκε θόρυβος καί ἒντονες ἀντιδράσεις. Γιατί; Στίς 28 Μαρτίου 1979 εἶχε ὑπογραφεῖ ἡ ἒνταξή μας στήν Ἑνωμένη Εὐρώπη, καί δέν εἶχαν ἀκόμη κοπάσει οἱ πανηγυρισμοί τῶν πάντα ἀνυποψίαστων εὐρωπαϊστῶν μας.
Ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς ἀνῆκε στήν ὁμάδα ἐκείνων, πού μόνιμα ἀντιμετωπίζουμε κριτικά τήν ἀπόφαση αὐτή καί χαρακτηριστήκαμε ἀπό τόν μαρξιστή κ. Γιάννη Μηλιό τοῦ «Ὁδηγητῆ» καί τόν ἀκροδεξιό Θεολόγο Καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου, «Νεοορθόδοξοι». Ἀνάμεσά τους ὁ μακαρίτης Κωστῆς Μοσκώφ, ὁ Κώστας Ζουράρης καί πολλοί ἂλλοι, μέχρι τούς σεβαστούς ἁγιορεῖτες π. Γεώργιο Καψάνη καί π. Βασίλειο Γοντικάκη. Ὃλοι ἐκεῖνοι, δηλαδή, πού λάβαμε μέρος στόν χριστιανομαρξιστικό Διάλογο καί ἀντιμετωπισθήκαμε μέ καχυποψία ἀπό τά ἀσύμπτωτα μεταξύ τους ἂκρα τοῦ ἰδεολογικοῦ μας φάσματος.

Η ιδεολογική χρήση και η δυτικόπληκτη ανάγνωση του 1821

Του Μιχάλη Ρέττου,

Η ανάγνωση του γεγονότος της ελληνικής επαναστάσεως του 1821 με ιδεολογικά γυαλιά (κάθε είδους) έχει επιφέρει πολλαπλές στρεβλώσεις στην προσπάθεια ρεαλιστικής απεικόνισης της συνειδήσεως και των στόχων των επαναστατών. Εδώ και δεκαετίες είναι έκδηλη η τάση προβολής της ιστορίας της νεώτερης Ελλάδος μέσα από το πρίσμα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και των ιδεολογικών του παραγώγων -του φιλελευθερισμού ή του μαρξισμού-, δηλαδή η τάση ανάγνωσης της ελληνικής ιστορίας με κριτήρια εισηγμένα, δυτικόφερτα, τα οποία δεν είναι συμβατά με την ιστορική ελληνική πραγματικότητα, και ως εκ τούτου αναποτελεσματικά για την ερμηνεία ιστορικών γεγονότων όπως η ελληνική επανάσταση.

Πρόσκληση σε γεύμα με τον Κωστή Παπαγιώργη

Στο σπίτι του   Κωστή Παπαγιώργη στο Χαλάνδρι μια «πρόσκληση σε γεύμα» δεν θα μπορούσε παρά να είναι απέριττη, λιτή, με φρούτα εποχής, στο κλίμα του κυρ-Αλέξανδρου, όπως αποκαλεί ο ίδιος τον Παπαδιαμάντη. Αφορμή γι’ αυτή τη συνάντηση, η κυκλοφορία του νέου βιβλίου του, Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ. Ο Κωστής Παπαγιώργης μάς «τράβηξε» κατευθείαν στον μαγικό κόσμο της εποχής, που διαμόρφωσε το έργο του Παπαδιαμάντη.

– Πρέπει να σκεφτείς ότι η επανάσταση ξεκίνησε από έξω, από τους Έλληνες του εξωτερικού απ’ τις παραδουνάβιες περιοχές και από έναν αξιωματικό του τσάρου, τον Υψηλάντη. Συνεχίστηκε από τους Έλληνες και τελείωσε από τους ξένους, δηλαόή ήταν μια επανάσταση που κανείς δεν κατάλαβε πώς έγινε.

– Υπήρχε κάποιος πολιτικός λόγος για τον οποίο μια μερίδα Ελλήνων αρνούνταν το ρόλο της επανάστασης;

– Υπήρχε ένας ισχυρότατος λόγος. Ο πατριάρχης ήταν ανώτατος αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και είχε την απόλυτη ευθύνη για το χριστιανικό βιλαέτι που περιελάμβανε Έλληνες, Αρμένηδες, Σέρβους, Βούλγαρους. Από την αρχή, η Ορθοδοξία είχε διεθνικό χαρακτήρα. Κι ακόμα σήμερα, ο πατριάρχης μιλάει για όλους τους ορθοδόξους. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό πολιτικό στοιχείο. Το Πατριαρχείο τότε, λίγο πριν από την επανάσταση, έκανε μια σειρά από σχολεία σε όλες τις παραδουνάβιες περιοχές, στην Ιταλία, στην Ιωνία. Περίμενε με την άνοδο του βιωτικού επιπέδου και με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να ελευθερωθεί όλος ο ελληνισμός, όχι ένα ελλαδικό κομμάτι. Η Γαλλική Επανάσταση μας “έκαψε”, κατά μια άποψη, ή τουλάχιστον μας ελευθέρωσε».

Η περίοδος της κατοχής 41'-44' και η χαμένη ευκαιρία υπό το πρίσμα του Κ.Ζουράρι

(Καθιστούμε εξ αρχής σαφές ότι σε πολλά σημεία του παρακάτω αποσπάσματος διαφωνούμε, αλλά παρ' όλα αυτά το απόσπασμα μπορεί να αποτελέσει πηγή χρήσιμων συμπερασμάτων)

Στην αρχή με την Αλβανία , την Κατοχή και την Αντίσταση οι Έλληνες έκαναν την δεύτερη απόπειρα του αυτοσεβασμού τους, μετά την πρώτη των νέων τους χρόνων, αυτή του 21'. Την άνοιξη του 1941, η Ελλάδα βρήκε μία αναπάντεχη άνοιξη ξαναβρέθηκε μετά από αιώνες, δύο-τρεις ίσως, μόνη με τον εαυτό της. Κατακτημένη αλλά ελεύθερη, υπήρχαν βέβαια οι Γερμανοί, αλλά μήπως δεν υπήρχαν παλιά οι Τούρκοι ; 

   Την άνοιξη του 41' , η Ελλάδα, χωρίς να το ξέρει ακόμη, μπήκε σε μία συναρπαστική περιπέτεια, που μπορούσε ίσως να την ξαναγυρίσει στην Ελλάδα: τα φασιστοειδή, η αεριτζίδικη Δυναστεία και οι ρακοσυλλέκτες της μειοδοσίας, τρυπώνουν τυφλοπόντικες στα αγγλικά πλοία, και ξεχειλώνουν στην Αίγυπτο, κουβαλώντας όπως μας θυμίζει αηδιασμένος ο Σεφέρης, κλεμμένο δημόσιο χρυσάφι και αναξιόχρεα χρεόγραφα της ξενοκίνητης νομιμότητάς τους. Τι ακόμη είχε ξεκουμπιστεί μαζί τους;

    Το κράτος. Το βαυαρέζικο κράτος των εισηγμένων αστών, των εισαγόμενων διαφωτιστών, της ετεροκίνητης πολιτικής κοινωνίας. Η διάλυση της μεταξικής αγυρτείας μέσα -ειρωνεία- από τη γερμανική κατοχή, οδήγησε σε μία προσωρινή αφασία το σύνολο των αστικών τερτιπιών, που είχε μπολιάσει επί 110 χρόνια την Ελλάδα.