Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και ο Donald Trump

Του Μιχάλη Ρέττου, Δημοσιογράφου και Φοιτητή Φιλολογίας στο ΕΚΠΑ

Η εκλογή του Donald Trump στην προεδρία των ΗΠΑ είναι μάλλον το κορυφαίο πολιτικό γεγονός του 2016, ίσως πιο μεγάλης δυναμικής και από το Brexit, σχετικά με το ρόλο που μπορεί να παίξει στη διαμόρφωση της γεωπολιτικής σκακιέρας και την πορεία του πλανήτη γενικώτερα. Ένας από τους σημαντικώτερους λόγους που αυτές οι εκλογές είχαν ξεχωριστό ενδιαφέρον, είναι ότι ίσως για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες παρουσιάστηκε μία αντισυμβατική υποψηφιότητα που προέβαλε μία διαφορετική πρόταση για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ (όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από το 2001 έως σήμερα) και γενικώτερα για τον ρόλο της υπερδύναμης στα παγκόσμια πράγματα.

Περί «δεξιάς» ο λόγος

Του Μιχάλη Ρέττου, Δημοσιογράφου και Φοιτητή Φιλολογίας στο ΕΚΠΑ

Παρακολουθώντας τον «εμφύλιο» που έχει αρχίσει στον χώρο της δεξιάς σε επίπεδο βάσης κυρίως, με αφορμή την αποχώρηση στελεχών από την ΝΔ και την ίδρυση νέων κομμάτων (Νέα Δεξιά, Εθνική Ενότητα), είναι φανερή η έλλειψη συνέπειας σε θέσεις, προτάσεις και στον τρόπο εκφοράς του πολιτικού λόγου, η οποία έλλειψη έχει την αιτία της στον φόβο αυτονόμησης από την (μικρή ή μεγάλη) κομματική ντουντούκα.

Μνημονεύοντας τη Βασιλεύουσα

Του Μιχάλη Ρέττου,

"Το δε την πόλιν σοι δούναι ούτε τ' εμόν εστίν οΰτ' άλλου των κατοικούντων εν αυτή. Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών"

Σαν σήμερα 29/5/1453 η πόλη του φωτός, η Κωνσταντινούπολη αλώνεται από τα στρατεύματα του Μωάμεθ του Β' του Πορθητή. Υπήρξε επί 1.058 χρόνια η πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Υπήρξε η πόλη που συνέδεσε Ανατολή και Δύση, Ευρώπη και Ασία, τον Εύξεινο Πόντο με το Αιγαίο και τη Μεσόγειο και επιβίωσε διαρκώς αμυνόμενη αντιμετωπίζοντας αδιάκοπα μία σωρεία φύλων, φυλών και εθνοτήτων που απειλούσαν τη τάξη της διεθνούς ασφάλειας και νομιμότητας (Pax Romana - Christiana)που αυτή εκπροσωπούσε.

Περί των συγκεντρώσεων της πλατείας

Οι συγκεντρώσεις που διοργανώνονται στο Σύνταγμα από ''ευρωπαϊστές'' και ''αντιευρωπαϊστές'' δεν χαίρουν την μαζικότητα την οποία -δεδομένων των συνθηκών και του κρίσιμου διακυβεύματος για την χώρα- θα μπορούσαν να διεκδικήσουν. Αυτό συμβαίνει επειδή και οι δύο εκδηλώσεις εκπροσωπούν μία όχι και τόσο μεγάλη μερίδα ανθρώπων με συγκεκριμένες ιδεολογικές αγκυλώσεις και προκαταλήψεις.

   Από τη μία το ''Μένουμε Ευρώπη'' είναι προσκολλημένο στον ''ευρωλιγουρισμό'' που διακατέχει ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού φάσματος , αλλά ένα μικρό μέρος της κοινωνίας. Για εκείνους η Ε.Ε. και το ευρώ φαντάζουν ως ένας επίγειος παράδεισος, τον οποίον υπονομεύουν κάποιοι αριστεροί ιδεοληπτικοί δαίμονες. Για τους περισσότερους από τους συμμετέχοντες, η πολιτική που εφάρμοσαν οι ''θεσμοί'' σε συνεργασία με τις προηγούμενες κυβερνήσεις ήταν στη σωστή κατεύθυνση και παρ' ότι αυτοαποκαλούνται φιλελεύθεροι δεν βγάζουν άχνα για τους παρανοϊκούς φόρους που επιβάλλει η νέα γραφειοκρατική Σοβιετία των Βρυξελλών. Το μόνο που ζητούν στην ουσία είναι ένα νέο δάνειο που θα χρεώσει τις επόμενες γενεές και κάποιες επιφανειακές βελτιώσεις (λέγονται μεταρρυθμίσεις) τις οποίες υποστηρίζουν από τη στιγμή που τις επέβαλλαν ως όρους οι πεφωτισμένοι της Εσπερίας. Στην ουσία εκπροσωπούν την ιδεολογία της δουλικότητας, του επαρχιωτισμού, της μειονεξίας, του αποντροπιασμού για κάθε τι το εντόπιο. Είναι η ίδια ιδεολογία του Γαλλικού-Αγγλικού- Ρωσικού κόμματος που γέννησαν αυτό το κράτος. Είναι το παλιό το οποίο αναπλάθεται και συμμορφώνεται στο σχήμα της εκάστοτε εποχής κατά παραγγελία. Γι' αυτό αγκαλιάζουν ασμενώς το παλιό πολιτικό προσωπικό που έχει την ευθύνη για την κρίση και τη μέχρι τώρα διαχείριση και φωνάζουν συνθήματα όπως ''μνημόνιο, μνημόνιο'' ωσάν κλωνοποιημένα αδωνιδάκια. 

    Από την άλλη οι οπαδοί της ρήξης που συγκεντρώνονται στο Σύνταγμα είναι επίσης εγκλωβισμένοι στο παλιό. Αποτελούνται στην ουσία από κάποιες συνιστώσες του Σύριζα, της Ανταρσύα και λοιπών κομμουνιστικών δυνάμεων γι' αυτό υπολείπονται αριθμητικά σε σχέση με τους προηγούμενους. Εν τοις πράγμασι στρέφονται και αυτοί ίσως άθελά τους κατά της κυβέρνησης, αφού δεν είναι διατεθειμένοι να δεχθούν τους συμβιβασμούς που αυτή ήδη έχει κάνει προκειμένου να κρατήσει τη χώρα στο ευρώ. Τα συνθήματά τους και η ρητορεία τους έχουν μία καθαρά ταξική και κομμουνιστική χροιά. Η ντουντούκα υποδεικνύει και οι υπόλοιποι αναμηρυκάζουν τα παρωχημένα του τύπου '' να πληρώσουν οι καπιταλιστές'' , ''οι εργάτες δεν χρωστούν ούτε ένα ευρώ''΄κλπ. Και όλα αυτά σε μία κοινωνία με μικρές ταξικές διαφορές και με απειροελάχιστους -τηρουμένων των αναλογιών- εργάτες αλλά και κεφαλαιοκράτες. Λείπει εκείνος ο λόγος που θα διεκδικούσε μία ευρύτερη πατριωτική και κοινωνική συσπείρωση κατά της δουλικότητας και της υποτέλειας, που θα ξεφεύγει από έναν στείρο οικονομισμό. Λείπει ο στοιχειώδης ρεαλισμός και η κατανόηση της δύσκολης πραγματικότητας. Κυριαρχεί η εμμονή στην ιδεοληψία και η αδυναμία υπέρβασής της.

     Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει άγνοια σχετικά με τη σχέση Ελλάδας - Ευρώπης σε πολιτιστικό επίπεδο. Οι μεν του ''Μένουμε Ευρώπη'' θεωρούν απριόρι ελληνικό κάθε τι το ευρωπαϊκό, με αποκορύφωμα το κείμενο ενός πανεπιστημιακού από τη Θεσσαλονίκη που το υπογράφει ως ''ελληνόφωνος Ευρωπαίος''. Οι δε της ρήξης προσεγγίζουν το ζήτημα αμιγώς οικονομικοκεντρικά βάσει ταξικών και πολιτικών συσχετισμών δυνάμεως. Η τελευταία είναι μία πολύ δύσκολη συζήτηση με πολλά λεπτά θέματα η οποία όμως κάποτε πρέπει να τεθεί.   

Res Publica : Θέσεις, ιδέες, δράσεις, προτάσεις

To Res Publica είναι ένας όμιλος σκέψης, ο οποίος συγκροτήθηκε από μία παρέα φοιτητών με κοινούς προβληματισμούς, κοινές αγωνίες και αναζητήσεις που αφορούν στο πεδίο της πολιτικής και επεκτείνονται στο πεδίο της ιστορικής έρευνας και της φιλοσοφίας. Πρόθεσή μας είναι διάδοση του ομίλου σε νέους -κατά κύριο λόγο- ανθρώπους, ώστε να  ξεκινήσει ένας συμμετοχικός διάλογος με αφορμή την αρθρογραφία, τις συνεντεύξεις, τις δράσεις και τις εκδηλώσεις που ο όμιλός μας προτίθεται να πραγματοποιήσει. Στόχος του ομίλου είναι --κατά πρώτο λόγο- η συμμετοχικότητα, ο διάλογος, η έρευνα, η πολιτική ζύμωση και στη συνέχεια η πολιτική παρέμβαση σε διάφορα θέματα που αφορούν την συλλογικότητά μας.  Στον όμιλό μας συνυπάρχουν διάφορες πολιτικές τάσεις και απόψεις καθώς και ιδεολογικές διαφοροποιήσεις. Όμως, συνυπάρχουν ακόμα περισσότερες συγκλίσεις και κοινές παραδοχές.  

    Μέσα λοιπόν στα πλαίσια των κοινών παραδοχών θεωρούμε ότι το παρόν πολιτικό σύστημα -το οποίο εδώ και δεκαετίες επιδίδεται συστηματικά στη λεηλασία της κοινωνίας, στη φαυλότητα, τη διαφορά και τον αμοραλισμό- είναι χρεοκοπημένο. Ο τρόπος λειτουργίας όλων των κομμάτων έχει φέρει την κοινωνία σε πολιτική αδυναμία, αφού οι όποιες διαφορές τους εντοπίζονται στο επίπεδο της ρητορείας και της διαχείρισης. Το κάθε κόμμα που αναλαμβάνει την εξουσία αντιμετωπίζει -ακόμα και μέσα στη σημερινή οικονομική καταστροφή- το κράτος ως λάφυρο, ικανοποιώντας  επιμέρους συμφέροντα διαφόρων ομάδων και συντεχνιών με τις οποίες νέμεται το κράτος και παρακάμπτοντας με αυτόν τον τρόπο τα συμφέροντα και τις ανάγκες της κοινωνίας ως ολότητας. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι το παρόν θεσμικό σύστημα δεν είναι ισχυρός ανοσοποιητικός παράγοντας των στρεβλώσεων αυτών και συνειδητοποιούμε την ανάγκη αλλαγής του με κατεύθυνση τα τρία άλφα : την αξιοκρατία, την αξιολόγηση και την αριστεία.  Η αριστεία ως αξία και κίνητρο του πολίτη για προσωπική και κοινωνική ανέλιξη και προσφορά, η αξιολόγηση ως θεσμός διάκρισης ποιοτήτων σε κάθε τομέα του δημοσίου βίου και η αξιοκρατία ως αποτέλεσμα των δύο προηγουμένων θεσμών που θα επιφέρει κοινωνική δικαιοσύνη και λειτουργικότητα. Παρατηρούμε επίσης ότι οι όποιες διαχειριστικές  βελτιώσεις επιχειρούνται δεν είναι δυνατό να επιφέρουν ουσιαστικό αποτέλεσμα και υποστηρίζουμε ότι μόνο ριζικές τομές που αφορούν στους τρεις πυλώνες που οικοδομούν τη διαπλοκή και τη διαφορά -δηλαδή :στο πολιτικό σύστημα, στη δημόσια διοίκηση και στη νομοθεσία- μπορούν να βγάλουν τη χώρα από την διαιώνιση της παρακμής. Γι’ αυτό το λόγο πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητη όχι απλά μία συνταγματική αναθεώρηση, αλλά ένα καινούριο σύνταγμα, που θα προκύψει ει δυνατόν όχι από το παρόν κομματικό σύστημα αλλά από μία συντακτική εθνοσυνέλευση.

    Επιπλέον μας ενώνουν ως όμιλο η πίστη στην εθνική ακεραιότητα και ανεξαρτησία, η αγάπη για τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική διαχρονική συνέχεια και ιδιαιτερότητα καθώς και ο προβληματισμός για την απουσία γηγενούς πολιτικού οράματος μέσα στο πλαίσιο του άναρχου, άκριτου και επιβαλλόμενου εν πολλοίς εκδυτικισμού στον οποίον περιήλθαμε σχεδόν από την ίδρυση αυτού του κράτους. Γι’ αυτό έχουμε ως προτεραιότητα τη μελέτη για την ανάδειξη αυτής της ετερότητας ώστε να διαμορφωθεί εκείνο το –γηγενές και όχι μεταπρατικό- πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο που θα ενσωματώνεται στις ανάγκες αυτής της κοινωνίας και θα ενσαρκώνει γόνιμα τις όποιες χρήσιμες δυτικές επιρροές. Η ανάδειξη αυτή θέλουμε να λαμβάνει υπ’ όψιν της τον ελληνισμό ως διαχρονία και όχι τον ελληνισμό ως προϊόν «μετακένωσης» που θα αντλεί την ταυτότητά του αποκλειστικά από …την εποχή του Περικλή . Πιστεύουμε τέλος ότι η θέση της Ελλάδος είναι μέσα στην Ευρώπη, καθώς θεωρούμε ότι ο ελληνισμός πρέπει να βρίσκεται μέσα στις προκλήσεις της ιστορίας, μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι. Όμως ευρωπαϊσμός δεν σημαίνει φεντεραλισμός. Θέλουμε την ανάδειξη των τοπικών πολιτικών και των τοπικών πολιτιστικών  παραδόσεων, γι’ αυτό και αντιστεκόμαστε στην υποβάθμιση και την διάλυση των εθνών κρατών καθώς και στον συγκεντρωτισμό των Βρυξελών που όλο γίνεται και πιο έντονος. Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ή η Ευρώπη θα αλλάξει ως προς την κατεύθυνση που περιγράψαμε ή θα διαλυθεί ως ένωση, καθώς ο ολοένα και κλιμακούμενος συγκεντρωτισμός και ισοπεδωτισμός δημιουργεί αποσχιστικές τάσεις και οι λαοί της θα αναζητήσουν άλλους δρόμους.

Η ιδεολογική χρήση και η δυτικόπληκτη ανάγνωση του 1821

Του Μιχάλη Ρέττου,

Η ανάγνωση του γεγονότος της ελληνικής επαναστάσεως του 1821 με ιδεολογικά γυαλιά (κάθε είδους) έχει επιφέρει πολλαπλές στρεβλώσεις στην προσπάθεια ρεαλιστικής απεικόνισης της συνειδήσεως και των στόχων των επαναστατών. Εδώ και δεκαετίες είναι έκδηλη η τάση προβολής της ιστορίας της νεώτερης Ελλάδος μέσα από το πρίσμα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και των ιδεολογικών του παραγώγων -του φιλελευθερισμού ή του μαρξισμού-, δηλαδή η τάση ανάγνωσης της ελληνικής ιστορίας με κριτήρια εισηγμένα, δυτικόφερτα, τα οποία δεν είναι συμβατά με την ιστορική ελληνική πραγματικότητα, και ως εκ τούτου αναποτελεσματικά για την ερμηνεία ιστορικών γεγονότων όπως η ελληνική επανάσταση.

Ο συλλογικός μας αυτοπροσδιορισμός και το πολιτικό μας πρόβλημα

Του Μιχάλη Ρέττου

Τα τελευταία χρόνια έχουν επανέλθει στον δημόσιο διάλογο ζητήματα που αφορούν στην ταυτότητα των Ελλήνων, δηλαδή στο σύνολο των ιστορικών - πολιτιστικών δεδομένων και εθισμών δομούν την συλλογικότητα και την αυτοσυνειδησία μας. Σε αυτά τα ζητήματα παρατηρείται ένα χάσμα απόψεων που συνοψίζεται σχηματικά σε δύο κυρίαρχες τάσεις : Η πρώτη τάση χοντρικά, αντιλαμβάνεται την ελληνικότητα με τους όρους του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, απορρίπτοντας κατά κάποιον τρόπο την διαχρονική συνέχεια (αμφισβητώντας συχνά ή θέτοντας στο περιθώριο τη ρωμαίικη - βυζαντινή παράδοση) και αναφέρει ως ληξιαρχική πράξη γέννησης του νέου ελληνισμού το 1830 (ταυτόχρονα με την ίδρυση του ελληνικού κράτους), αναζητώντας βέβαια καταβολές (πνευματικές, γλωσσικές ή ακόμα και φυλετικές) από την αρχαία Ελλάδα και προβάλλοντας ως πρότυπο τη δυτική Ευρώπη η οποία βασίστηκε στο πνεύμα του αρχαιοελληνικού ορθολογισμού.

Βυζάντιο και Ρωμανία [PDF]

Το Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής δημοσιεύει το μελέτημα των Μιχάλη Ρέττου και Δημήτρη Βερδελή με θέμα:

΄Βυζάντιο΄ και Ρωμανία
Χριστιανισμός και Ελληνισμός στην Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης-Κωνσταντινουπόλεως
Η περίοδος του μεσαιωνικού ελληνισμού, η λεγόμενη βυζαντινή, έχει απασχολήσει πολλούς σύγχρονους μελετητές (στη χώρα μας αλλά και παγκοσμίως) και έχει προκαλέσει πλήθος συζητήσεων και αμφιλεγόμενων ιστορικών προσεγγίσεων. Σκοπός του παρόντος μελετήματος είναι η απηλλαγμένη από σκοπιμότητες αποτύπωση ορισμένων ιστορικών γεγονότων και καταστάσεων και κυρίως της πολιτισμικής πραγματικότητας της περιόδου αυτής. Η μελέτη μας εστιάζει σε συγκεκριμένα γεγονότα που αφορούν στην επικράτηση του χριστιανισμού στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, στην πολιτική αντιμετώπιση των εθνικών, στην παιδεία και στον πολιτισμό στο Βυζάντιο καθώς και στη σχέση του με τον (αρχαίο και σύγχρονο) ελληνισμό. Ουσιαστικό ζητούμενο είναι η γνωριμία με κάποιες βασικές πτυχές του βυζαντινού κόσμου και πολιτισμού και η -κατά το δυνατόν- ορθότερη επιστημονικά προσέγγιση των επίμαχων ιστορικών γεγονότων, σε συνδυασμό με την ρεαλιστική ανάδειξη της συλλογικής βυζαντινής ταυτότητας.
Το μελέτημα είναι διαθέσιμο σε μορφή PDF: