"Είμαστε ένας λαός με παλικαρίσια ψυχή, που κράτησε τα βαθιά κοιτάσματα της μνήμης του σε καιρούς ακμής και σε αιώνες διωγμών και άδειων λόγων. Τώρα που ο τριγυρινός μας κόσμος μοιάζει να θέλει να μας κάνει τρόφιμους ενός οικουμενικού πανδοχείου, θα την απαρνηθούμε άραγε αυτή τη μνήμη; Θα το παραδεχτούμε τάχα να γίνουμε απόκληροι"

Γιώργος Σεφέρης

Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2018

Η κοινωνικο-πολιτική οργάνωση της ολιγαρχικής Αρχαίας Σπάρτης - Πολιτική...





Τι έκανε την αρχαία Σπάρτη τόσο θρυλική και ισχυρή; Πίσω από την πολεμική μηχανή των Λακεδαιμονίων κρυβόταν ένα λειτουργικό και οργανωμένο κράτος.


Πέμπτη, 7 Ιουνίου 2018

ΒΙΝΤΕΟ – Η κοινωνικο-πολιτική οργάνωση που έκανε την ολιγαρχική Σπάρτη υπερδύναμη

Στο πέμπτο επεισόδιο της σειράς «Πολιτική & Ελληνικός κόσμος» του Cognosco Team αναφερόμαστε στη δομή και την πολιτικο-στρατιωτική οργάνωση της Αρχαίας Σπάρτης.
Αναλύονται σημαντικά μα και άγνωστα στοιχεία για την ανάπτυξη της ισχύος της Σπάρτης η οποία ξεκινάει με τους Μεσσηνιακούς Πολέμους (Α και Β) και τελειώνει με τη μάχη στα Λεύκτρα το 371 π.Χ.
Επιπλέον, απαριθμούνται οι κρίσιμες μεταρρυθμίσεις του Λυκούργου με τις οποίες διαμορφώθηκε το ισχυρό ολιγαρχικό σύστημα της πόλεως, αλλά και τα σημαντικά προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει πολλάκις η Σπαρτιατική κοινωνία μέχρι το τέλος της ακμής της.
Δείτε το βίντεο παρακάτω:
Το βίντεο αυτό είναι το πέμπτο της σειράς για την πολιτική ανάπτυξη των Αρχαίων Ελλήνων. Μπορείτε παρακάτω να δείτε τα τέσσερα πρώτα επεισόδια, τα οποία ξεκινάνε από την κρητο-μυκηναϊκή εποχή και φτάνουν ως το απόγειο της δόξας της Αθηναϊκής δημοκρατίας και τον χρυσό αιώνα του Περικλέους:

Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2018

Λέων ο μαθηματικός - Βυζαντινός επιστήμονας και εφευρέτης









Ο Λέων γεννήθηκε το 790 στη Θεσσαλία, μεγάλωσε όμως στην Άνδρο.  Αφού ολοκλήρωσε τη βασική εκπαίδευση, πήγε
στην Κωνσταντινούπολη για να διδαχθεί γραμματική και ποίηση.  Καθώς όμως το πάθος του ήταν οι θετικές
επιστήμες, γύρισε στο νησί του και εκεί, υπό την καθοδήγηση ενός
μοναχού-δασκάλου, έμαθε ρητορική, μαθηματικά και αστρονομία.  


Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Θρήνος Αναστάσιμος για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Θρήνος Αναστάσιμος για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο:

Γράφει ο Μάριος Νοβακόπουλος*

Λίγα λειτουργήματα είναι βαρύτερα από εκείνο του ηγέτη. Λίγα έχουν τόση ευθύνη να πέφτει στους ώμους του λειτουργού, λίγα απαιτούν τόσες θυσίες και αρετές.  Η εξουσία είναι πολύ συχνά ύπουλο και διεφθαρμένο πράγμα, ευνοούνται οι αδίστακτοι για να φτάσουν εκεί ψηλά και ακόμη και οι αγνότεροι φθάνοντας στους θώκους κολάζονται.  Όμως αυτή η δυσκολία κάνει το άθλημα της χρηστής βασιλείας πιο πολύτιμο και την δόξα που περιμένει το νικητή στον τερματισμό μεγαλύτερη.

Η ανατολική Βασιλεία των Ρωμαίων γνώρισε δεκάδες αυτοκράτορες.  Αγαθοί, σκληροί, πονηροί, ικανοί, ανίκανοι, αφελείς και ιδιοφυείς, άνδρες (και γυναίκες) κάθε λογής κάθισαν στον ευλογημένο θρόνο του Αγίου Κωνσταντίνου και κατοίκησαν το Ιερό Παλάτιον της Κωνσταντινουπόλεως.    Η ιστορία έχει συγκρατήσει τον σκληροτράχηλο Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο, τον λόγιο Λέοντα τον Σοφό, τους ικανότατους μα Θεομάχους Ισαύρους, τον ευσεβή Ιωάννη Βατάτζη, τον πανούργο Μιχαήλ Παλαιολόγο, τον παράφρονα Ανδρόνικο Κομνηνό…  Η ποιότητα μίας κοινωνίας φαίνεται από τους ηγέτες της, και αντιστρόφως για την ανάδειξη καλών κυβερνητών χρειάζεται (εν μέρει τουλάχιστον) μια υγιής κοινωνία και δομές από όπου θα διαμορφωθούν και ανελιχθούν.  Είναι πολύ συχνό φαινόμενο, στην ύστερη εποχή ενός πολιτισμού ή μίας αυτοκρατορίας να ηγούνται άνθρωποι ανίκανοι, αδιάφοροι, βίαιοι, διεστραμμένοι, χαμένοι στις απολαύσεις της εξουσίας τους και χωρίς επαφή με τα προβλήματα (οποιοσδήποτε παραλληλισμός με την Ελλάδα ή την Δύση του παρόντος είναι τυχαίος και πέραν των προθέσεων του συγγραφέως).  Ενώ τα κράτη τους χρειάζονται εμπνευσμένη καθοδήγηση, γενναίες αλλαγές, συνετή διαχείριση και νέα οράματα για να διαφυλαχθεί η πατρώα κληρονομιά και να ανοίξουν δρόμοι για το μέλλον, αλληλοτρώγονται σε φιλονικίες και φατριαστικές διαμάχες, ενδιαφέρονται μόνο για την ευζωία αυτών και της κλίκας τους, παρασύρονται από κακούς συμβούλους και λειτουργούν ως Εφιάλτες προς τον εχθρό.

Η Ρωμανία είχε την τύχη να βρει το τέλος με έναν άνδρα ηρωικό και ικανότατο στο πηδάλιο.  Ο Κωνσταντίνος Δραγάσης Παλαιολόγος υπήρξε ο έσχατος μιας δυναστείας η οποία, με τις όποιες αξιοσημείωτες προσωπικότητες μπορεί να είχε, αποδείχθηκε λειψή στη δοκιμασία της ανασυγκρότησης της αυτοκρατορίας μετά την κοσμοσυντέλεια του 1204.  Ατέρμονοι εμφύλιοι πόλεμοι κατέφαγαν τους περιορισμένους πόρους του κράτους, τραγικές πολιτικές αποφάσεις εξουδετέρωσαν την αποτελεσματικότητα της στρατιωτικής και διπλωματικής μηχανής.  Το 1261 καταργήθηκαν οι Ακρίτες, με αποτέλεσμα να πέσει γρήγορα η Μικρασία.  Το 1285 διαλύθηκε για λόγους… οικονομίας ο τελευταίος ρωμαϊκός στόλος,  Με ρωμαϊκή πρόσκληση το 1354 τα πρώτα οθωμανικά στρατεύματα έβαλαν πόδι στην Ευρώπη.  Η Φιλαδέλφεια, τελευταία ρωμαϊκή κτήση της Μικράς Ασίας και επί χρόνια ανθιστάμενη ολομόναχη μέσα σε ένα κυκεώνα Τουρκομάνων επιδρομέων, έπεσε από συνδυασμένη επίθεση οθωμανικών και… ρωμαϊκών στρατευμάτων, με το σουλτάνο να έχει εξαναγκάσει τα τελευταία σε συμμαχία.

Πριν από τον Κωνσταντίνο ο αδελφός του Ιωάννης Η’ και ο πατέρας των Μανουήλ Β’ είχαν και εκείνοι καταβάλει φιλότιμες προσπάθειες για «να σώσουν οτιδήποτε αν σώζεται», παίζοντας κάθε διπλωματικό χαρτί για να επιβραδύνουν την τουρκική προέλαση και να εξασφαλίσουν βοήθεια από τη Δύση.  Εις μάτην.  Η αυτοκρατορία ήταν πολύ αδύναμη, οι εχθροί πολύ ισχυροί, η Δύση (με εξαίρεση κάποιους πάπες και ηγεμόνες) απρόθυμη ή υπερβολικά διχασμένη για να βοηθήσει.  Οι επίμονες παπικές απαιτήσεις για υποταγή της Ορθοδόξου Εκκλησίας είχαν ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων και είχαν διαιρέσει οδυνηρά τον λαό, ο οποίος βρισκόταν στην τραγική θέση να πρέπει να σκεφθεί ποιος από δύο βαναύσους κατακτητές θα ήταν προτιμότερος.

Τι μπορούσε λοιπόν να κάνει ο Κωνσταντίνος; Οι κατά κοινή ομολογία σημαντικές ικανότητες του δεν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο έπακρο με ένα κράτος σε κατάσταση πλήρους αποσύνθεσης.  Οργάνωσε την άμυνα της Πόλης, επισκεύασε τα τείχη της, μάζεψε προμήθειες.  Με τον ηρωισμό του πολεμιστή και τη δεινότητα του στρατιωτικού ηγήτορος υπερασπίστηκε τα τείχη της Βασιλεύουσας μέχρι το τέλος.  Έπεσε πολεμώντας ανάμεσα στα νεκρά σώματα των Ρωμαίων και Ιταλών συμπολεμιστών του, κτυπημένος από τα ξίφη των Αγαρηνών.

Και όμως ο τελευταίος βασιλέας έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε σε εκείνες τις περιστάσεις.  Η στάση του υπήρξε η ιδανική όσον αφορά τη θέση του, το αξίωμα του και το ιστορικό του καθήκον.  Έχει πολύ σωστά ειπωθεί πως ο Κωνσταντίνος με τη θυσία του έσωσε την ψυχή της Ρωμιοσύνης και της έδωσε την ελπίδα να συνεχίσει να μάχεται και να υπομένει τον οθωμανικό ζυγό-αν είχε παραδοθεί όπως γενναιόδωρα του προσέφερε ο Μωάμεθ, η Ρωμανία θα είχε σβήσει άδοξα και η Βασίλισσα των Πόλεων θα είχε καταληφθεί με σκυμμένο το κεφάλι.  Η αποδοχή της κατάκτησης οδηγεί στην αφομοίωση και τον αφανισμό, η διατήρηση όμως στη συλλογική μνήμη του Γένους του βασιλέως να πεθαίνει προτού σκύψει στον κατακτητή, του ανυποτάκτου αυτοκράτορος που δεν χάθηκε, απλά κοιμάται και περιμένει την άγια ώρα που θα εγερθεί, κρατά την ελπίδα ζωντανή.  Ποιος είπε ότι η αξία του μύθου ή της προφητείας έγκειται μοναχά στην κυριολεκτική ακρίβεια της;

Ο Κωνσταντίνος θυσιάστηκε ως ο πρώτος πολίτης (Ρωμαίος princeps) της Πόλεως των Πόλεων, της αυτοκρατορικής πρωτευούσης που με τα κάλλη της γοήτευσε μια χιλιετία την Οικουμένη.  Σαν στρατηγός (imperator) οδήγησε αυτοπροσώπως τον στρατό του στη μάχη και σκοτώθηκε στην πρώτη γραμμής.  Ποιμένας που έμεινε με τον λαό του, δεν διέφυγε, δεν δείλιασε, παρά αγωνίστηκε και πέθανε μαζί με τα πρόβατα του, ενσαρκώνει το ιδανικό της αυταπάρνησης και παράδοσης στο καθήκον που έθεσε ο ίδιος ο Χριστός.  Ούτως ή άλλως, Ρωμαίος αυτοκράτωρ δεν ήταν;  Χάριτι του τίτλου αυτού γινόταν Ίσος των Αποστόλων, τοποτηρητής της Ουράνιας Βασιλείας στη Γη, όπου όφειλε να διαμορφώσει τα ανθρώπινα πράγματα όσο το δυνατόν (κατ’ οικονομίαν, όπως επισήμαιναν οι πάντα πραγματιστές Βυζαντινοί) πιο κοντά στα πρότυπα της θείας τάξεως.  Συνέχιζε όχι μόνο την γραμμή των καισάρων, αλλά και της βιβλικής βασιλείας του Δαβίδ και του Σολομώντος, των κεχρισμένων από τους Προφήτες του Θεού.  Η Ρωμανία ήταν «το μόνο αληθινό βασίλειο» το οποίο φύλασσε μαζί με τον εαυτό του και όλην την Κτίση από την άβυσσο: άπαξ και έπεφτε, οι δυνάμεις της Ανομίας θα κατέκλυζαν τον πλανήτη, σηματοδοτώντας το Τέλος των Ημερών.

(Κρίνοντας από την ιστορική εξέλιξη, τούτοι οι φόβοι ίσως να ήταν υπερδιογκωμένοι-αλλά αν δούμε τα πράγματα από πνευματική σκοπιά, σε αυτόν τον αποκαλυπτικό τρόμο υπάρχει μία σοφία)

Απέναντι λοιπόν στην ορδή των απίστων (πίσω από την οποία-βέβαιος ήταν-θα ακολουθούσαν οι στρατιές της Κολάσεως) ο τελευταίος αυτοκράτορας θα πρότεινε την τελευταία αντίσταση ενός ολόκληρου πολιτισμού: εάν ήταν να χαθεί, θα χανόταν με τιμή και αγώνα, όπως άρμοζε στην υπερχιλιετή ιστορία του.  Η Ρωμανία θα περνούσε, ο ιερός θρόνος της Κωνσταντινουπόλεως θα έμενε κενός (ακόμα μένει).  Όμως η άνοδος στο Γολγοθά και η υπομονή πάνω στο Σταυρό θα γινόταν προμήνυμα Ανάστασης.

Για να μπορεί αιώνες μετά να λέει στους Φράγκους ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: "Εγώ δεν έχω βασιλιά; Μα ζει ο Βασιλιάς μου!"

*φοιτητής διεθνών, ευρωπαϊκών και περιφερειακών σπουδών (mnovakopoulos.blogspot.gr)

Δευτέρα, 28 Μαΐου 2018

Η Αθηναϊκή δημοκρατία κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ. - Πολιτική & Ελληνικ...



Ο Αρχαϊκός κόσμος κατάφερε σε περίπου τρεις αιώνες να φτάσει από το πολιτικό σύστημα της αριστοκρατίας στη δημοκρατία και την αυτοκυβέρνηση του δήμου.
Η εξέλιξη αυτή ξεκίνησε στην Αθήνα και ήταν αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων του Σόλωνος και του Κλεισθένη οι οποίοι έκαναν τον Αθηναϊκό δήμο κυρίαρχο του πολιτικού συστήματος.

Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Η ιταλική και ουγγρική πολιτική του Μανουήλ Κομνην...

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Η ιταλική και ουγγρική πολιτική του Μανουήλ Κομνην...

Η ιταλική και ουγγρική πολιτική του Μανουήλ Κομνηνού



 

Γράφει ο Μάριος Νοβακόπουλος*

Ο Μανουήλ Α' Κομνηνός υπήρξε ο ισχυρότερος, πλέον οραματιστής αλλά και τραγικός αυτοκράτορας της δυναστείας των Κομνηνών, τρίτος στη διαδοχή μετά τον παππού του Αλέξιο Α' και τον πατέρα του Ιωάννη Β'.  Ανελθών στο θρόνο το 1143, αντιμετώπισε σχεδόν αμέσως περιπλοκές στα σταυροφορικά κράτη της Συρίας, την επεισοδιακή διέλευση της Β' Σταυροφορίας από τα βυζαντινά εδάφη και την τελική αποτυχία της, και μια επώδυνη νορμανδική επιδρομή στη νότιο Ελλάδα


Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Τι είναι το Ισλάμ; Μερικές εισαγωγικές σημειώσεις

 

ΜΑΡΙΟΣ ΝΟΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Τι είναι το Ισλάμ; Μερικές εισαγωγικές σημειώσεις



Πρόχειρες, εισαγωγικές σημειώσεις για την κατανόηση της θρησκείας του Ισλάμ





Το Ισλάμ ως Δίκαιο

(διαλέξεις Κυριάκου Θ. Νικολάου-Πατραγά, καθηγητή Ισλαμικού Δικαίου)




o  
Το
Ισλάμ είναι πριν και πάνω από όλα δίκαιο. 
Είναι και κράτος και θρησκεία. 
Ενδιαφέρεται περισσότερο για την εξωτερική εμφάνιση υπακοής στον ιερό
νόμο και όχι για την εσωτερική διάθεση, κάτι που θα το κρίνει ο Θεός.  Αν ο αμαρτήσας πιστός αποφύγει την εγκόσμια
ποινή τότε δεν θα υπάρξει άφεση στην τελική κρίση.  Δεν υπάρχει μετάνοια και εξομολόγηση.
o  
Τέσσερις
πηγές δικαίου στο Ισλάμ.
o  
Ιερό
Κοράνιο (κυριολεκτικός λόγος του Θεού, δύο περίοδοι, Μέκκα και Μεδίνα).